ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਵਰਣਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਰਨ ਦਾ ਤੇ ਤਾਰਨ ਦਾ। ਫੇਰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕੇ ਤਰਨਾ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? ਤਰਨਾ ਕਿਸਨੇ ਹੈ ਤੇ ਕਿਵੇਂ? ਤਾਰਨਾ ਕਿਸਨੇ ਹੈ? ਡੁੱਬ ਕੌਣ ਰਹਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਾਂਗੇ ਤੇ ਸਮਝਾਂਗੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣ ਲੈਕੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਚਾਰਦੇ ਹਾਂ […]
ਸੰਜੋਗ ਦਾ ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿਸੇ ਘਟਨਾ ਦਾ ਹੋ ਜਾਣਾ, ਮਿਲਾਪ, ਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸੰਬੰਧ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਮਿਲ ਜਾਣਾ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਅਚਾਨਕ ਪਰ ਅਰਥਪੂਰਨ ਮਿਲਾਪ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਬਣੇ ਰਾਹ, ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸੁਖਦਾਈ ਮੌਕੇ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਲਈ […]
ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਬੈਠ ਜਾਣਾ, ਸਾਹ ਰੋਕਣਾ, ਇਕਾਂਤ ਗੁਫਾ ਜਾਂ ਭੋਰੇ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਣਾ, ਪਰਬਤ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸਮਾਧੀ ਲਾਉਣਾ, ਇੱਕ ਪੈਰ ਤੇ ਖੜੇ ਹੋਣਾ ਜੋਗ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਹਿਕ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਬਾਹਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਰਾਹੀਂ ਜੋਗੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਰੀਰਕ ਜੋਗ ਨਾਲ ਸ੍ਰਿਸਟੀ […]
ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੁਣ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਬੋਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਪਹਲੂ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਬਾਰੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਫੁਰਮਾਨ ਹੈ ਕੇ “ਜੇ ਕੋ ਬੋਲੈ ਸਚੁ ਕੂੜਾ ਜਲਿ ਜਾਵਈ ॥” – ਭਾਵ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਕੂੜਾ (ਲਾਲਚ/ਮੋਹ/ਵਿਕਾਰ) ਜਲ ਜਾਦੇ ਹਨ। […]
“ਮਨ ਤੂੰ ਜੋਤਿ ਸਰੂਪੁ ਹੈ ਆਪਣਾ ਮੂਲੁ ਪਛਾਣੁ॥ ਮਨ ਹਰਿ ਜੀ ਤੇਰੈ ਨਾਲਿ ਹੈ ਗੁਰਮਤੀ ਰੰਗੁ ਮਾਣੁ॥ ਮੂਲੁ ਪਛਾਣਹਿ ਤਾਂ ਸਹੁ ਜਾਣਹਿ ਮਰਣ ਜੀਵਣ ਕੀ ਸੋਝੀ ਹੋਈ॥ ਗੁਰਪਰਸਾਦੀ ਏਕੋ ਜਾਣਹਿ ਤਾਂ ਦੂਜਾ ਭਾਉ ਨ ਹੋਈ॥ ਮਨਿ ਸਾਂਤਿ ਆਈ ਵਜੀ ਵਧਾਈ ਤਾ ਹੋਆ ਪਰਵਾਣੁ॥ ਇਉ ਕਹੈ ਨਾਨਕੁ ਮਨ ਤੂੰ ਜੋਤਿ ਸਰੂਪੁ ਹੈ ਅਪਣਾ ਮੂਲੁ ਪਛਾਣੁ॥“ ਜਿਥੋਂ ਕੋਈ […]
ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਸੁਣਿਆ ਕੇ ਸਿੱਖ ਲਈ ਪੂਜਾ ਮਨਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿਉਂ ਤਾਂ ਆਖਦੇ ਗੁਰਮਤਿ ਅਨੁਸਾਰ ਮੂਰਤੀ ਅੱਗੇ ਘੰਟੀ ਵਜਾਉਣਾ ਮਨਾਂ ਹੈ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਪਾਉਣਾ ਮਨਾਂ ਹੈ। ਮੈਂ ਫੇਰ ਪੁੱਛਿਆ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਮੰਨਦੇ ਹੋਂ, ਤਾਂ ਆਖਦੇ ਦੁਨੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਆਖ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਇਸਨੂੰ ਮਨਾਂ […]
ਪਰਮੇਸਰ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਨੂੰ “ਵਿਗਿਆਨਕ ਭਾਸ਼ਾ” ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਉਣਾ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਵਲ ਮਾਪੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪਰਮੇਸਰ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਸਰਗੁਣ, ਨਿਰਗੁਣ, ਨਿਰਾਕਾਰ ਅਤੇ ਅਪਾਰ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੋਚ ਉਸਦੇ ਗਿਆਨ, ਨਿਜੀ ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਤੇ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਹੈ। ਕਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਪਰਮੇਸਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ […]
ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਾਇ ਤੇ ਦੇਵ ਦੀ ਵਰਤੋ ਵੇਖ ਕੇ ਕਈ ਅਖੌਤੀ ਵਿਦਵਾਨ ਨਾਸਮਝੀ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਅਤੇ ਰਾਇ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕੇ ਗੁਰਮਤਿ ਨੇ ਤਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਹਨ ਫੇਰ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕੇਵਲ ਭੱਟ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕਾਰਣ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜਾਂ ਸਨਾਤਨ ਮਤਿ ਤੋਂ ਆਉਣ ਕਾਰਣ ਭੱਟ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਹੀ ਵਰਤੇ […]
ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਾਇ ਤੇ ਦੇਵ ਦੀ ਵਰਤੋ ਰਾਇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਰਾਜੇ ਲਈ , ਮੁਖੀ ਲਈ।। ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਆਦਿ ਗਥ ਵਿੱਚ ਰਾਇ ਦੀ ਵਰਤੋ ਹੋਈ ਹੈ। “ਧਰਮ ਰਾਇ ਨੋ ਹੁਕਮੁ ਹੈ ਬਹਿ ਸਚਾ ਧਰਮੁ ਬੀਚਾਰਿ ॥”, “ਅਸੂ ਸੁਖੀ ਵਸੰਦੀਆ ਜਿਨਾ ਮਇਆ ਹਰਿ ਰਾਇ ॥”। “ਗੁਣਦਾਤਾ ਹਰਿ ਰਾਇ ਹੈ ਹਮ ਅਵਗਣਿਆਰੇ ॥”। “ਤਿਨ ਬੇਦੀਅਨ ਕੀ […]
ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਸਟ ਦੇ ਕੇ ਤਪਾਉਣ ਨੂੰ ਤਪ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ। ਕੁੱਝ ਮੱਤਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਪ ਰਾਹੀਂ ਪਰਮੇਸਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸਾਧਨਾ ਕਰਨਾ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਗੁਰਮਤਿ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨੂੰ ਸਾਧਨ (ਕਾਬੂ) ਕਰਨ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਮਾਰਗ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਾਰਣ ਵਿਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਨ ਦੇ ਗਿਆਨ […]